เขียนบทที่ 3 วิธีดำเนินการวิจัย: โครงสร้าง 6 หัวข้อ พร้อมตัวอย่างข้อความที่ปรับใช้ได้
สารบัญ (13)
บทที่ 3 คือบทที่กรรมการใช้ตัดสินว่างานของคุณ น่าเชื่อถือหรือไม่ เพราะเป็นบทที่บอกว่าข้อมูลมาจากไหน เก็บอย่างไร และวิเคราะห์ด้วยอะไร ผลในบทที่ 4 จะน่าเชื่อถือก็ต่อเมื่อบทนี้เขียนชัดพอให้คนอื่นทำซ้ำได้ บทความนี้สรุปโครงสร้างทั้ง 6 หัวข้อ พร้อม ข้อความตัวอย่าง ที่คัดลอกโครงไปปรับตามงานของคุณได้เลยครับ
ตัวอย่างทั้งหมดในบทความใช้หัวข้อสมมติเรื่อง “ความพึงพอใจของพนักงานบริษัทเอกชนในกรุงเทพมหานครต่อระบบทำงานแบบไฮบริด” ตัวเลขและชื่อเป็นข้อมูลสมมติเพื่อประกอบการอธิบายเท่านั้น
โครงสร้างบทที่ 3 วิธีดำเนินการวิจัย (เชิงปริมาณ)
| ลำดับ | หัวข้อ | ตอบคำถามว่า |
|---|---|---|
| 1 | รูปแบบการวิจัย | ใช้วิธีวิจัยแบบไหน |
| 2 | ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง | เก็บข้อมูลจากใคร กี่คน เลือกอย่างไร |
| 3 | เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย | วัดตัวแปรด้วยอะไร ประกอบด้วยกี่ส่วน |
| 4 | การสร้างและตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือ | เครื่องมือตรงและเชื่อมั่นได้อย่างไร |
| 5 | การเก็บรวบรวมข้อมูล | เก็บเมื่อไร ช่องทางไหน คัดกรองอย่างไร |
| 6 | การวิเคราะห์ข้อมูลและสถิติที่ใช้ | ใช้สถิติอะไรตอบสมมติฐานข้อไหน |
ความต่างระหว่าง “ระเบียบวิธีวิจัย” กับบทที่ 3 อยู่ที่ระเบียบวิธีวิจัยคือแนวคิดและเหตุผลของการออกแบบ ส่วนบทที่ 3 คือการเขียนรายละเอียดนั้นลงเล่ม ถ้ายังอยากเห็นภาพรวมก่อน ดู ระเบียบวิธีวิจัย คืออะไร
1. รูปแบบการวิจัย
บอกสั้น ๆ ว่างานเป็นการวิจัยแบบใด และใช้ข้อมูลระดับใด พร้อมเหตุผลที่เหมาะกับวัตถุประสงค์
ตัวอย่าง:
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Research) แบบการสำรวจ (Survey Research) โดยใช้แบบสอบถามเก็บข้อมูล ณ ช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง (Cross-sectional Study) เพื่อศึกษาระดับความพึงพอใจและเปรียบเทียบความพึงพอใจตามลักษณะส่วนบุคคลของพนักงาน
2. ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง
หัวข้อนี้กรรมการถามมากที่สุด เพราะกลุ่มตัวอย่างกำหนดว่าผลสรุปไปถึงใครได้ ต้องมี 4 อย่าง คือ นิยามประชากร → ขนาดกลุ่มตัวอย่างและสูตร → วิธีเลือก → เกณฑ์คัดเข้า–คัดออก
ตัวอย่าง (ทราบจำนวนประชากร):
ประชากรที่ใช้ในการวิจัยคือพนักงานประจำของบริษัท ก. ที่ปฏิบัติงานแบบไฮบริดในกรุงเทพมหานคร ณ เดือนมกราคม 2569 จำนวน 1,200 คน กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างด้วยสูตรของ Yamane (1967) ที่ระดับความคลาดเคลื่อน 0.05 ดังนี้
n = N / (1 + Ne²) = 1,200 / (1 + 1,200 × 0.05²) = 300
จึงได้กลุ่มตัวอย่างอย่างน้อย 300 คน และเก็บเพิ่มร้อยละ 10 เพื่อทดแทนแบบสอบถามที่ไม่สมบูรณ์ รวมเป็น 330 คน เลือกกลุ่มตัวอย่างด้วยวิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิตามฝ่ายงาน
ตัวอย่าง (ไม่ทราบจำนวนประชากร):
เนื่องจากไม่ทราบจำนวนประชากรที่แน่นอน ผู้วิจัยกำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างด้วยสูตรของ Cochran (1977) ที่ระดับความเชื่อมั่นร้อยละ 95 และความคลาดเคลื่อนร้อยละ 5 ได้ 385 คน เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบตามสะดวก (Convenience Sampling) โดยกำหนดเกณฑ์คัดเข้า คือ ทำงานประจำ มีประสบการณ์ทำงานแบบไฮบริดอย่างน้อย 3 เดือน และยินยอมเข้าร่วมการวิจัย
คำนวณเองได้ด้วย เครื่องคำนวณ Taro Yamane หรือ เครื่องคำนวณขนาดกลุ่มตัวอย่าง และควรตรวจสูตรกับตำราต้นฉบับหรืออาจารย์ที่ปรึกษาอีกครั้ง
สิ่งที่ควรระวัง: ชื่อวิธีเลือกต้องตรงกับที่ทำจริง การโพสต์ลิงก์ในกลุ่มออนไลน์ไม่ใช่การสุ่มอย่างง่าย รายละเอียดแต่ละวิธีดู ประชากรกับกลุ่มตัวอย่าง และการสุ่มตัวอย่าง 8 แบบ
3. เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย
อธิบายว่าเครื่องมือมีกี่ส่วน แต่ละส่วนวัดอะไร จำนวนข้อ และมาตรวัดที่ใช้
ตัวอย่าง:
เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบสอบถาม แบ่งเป็น 3 ส่วน
ส่วนที่ 1 ข้อมูลส่วนบุคคลของผู้ตอบ ได้แก่ เพศ อายุ ระดับการศึกษา และอายุงาน จำนวน 4 ข้อ เป็นแบบเลือกตอบ (Check List)
ส่วนที่ 2 ปัจจัยด้านการทำงานแบบไฮบริด จำนวน 15 ข้อ เป็นมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ (Likert Scale)
ส่วนที่ 3 ความพึงพอใจในการทำงาน จำนวน 10 ข้อ เป็นมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ
เกณฑ์แปลผลค่าเฉลี่ยมาตรวัด 5 ระดับที่นิยมใช้ ช่วงกว้างระดับละ 0.80 คือ
| ค่าเฉลี่ย | ระดับ |
|---|---|
| 4.21 – 5.00 | มากที่สุด |
| 3.41 – 4.20 | มาก |
| 2.61 – 3.40 | ปานกลาง |
| 1.81 – 2.60 | น้อย |
| 1.00 – 1.80 | น้อยที่สุด |
วิธีคำนวณค่าเฉลี่ยและ S.D. ดู วิธีคำนวณ Mean และ S.D. แบบสอบถาม Likert Scale
4. การสร้างและตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือ
หัวข้อนี้แสดงว่าแบบสอบถามผ่านการตรวจสอบก่อนใช้จริง มักเขียนเป็นขั้น ๆ ตามลำดับ
ตัวอย่าง:
การสร้างและตรวจสอบคุณภาพของแบบสอบถามดำเนินการดังนี้
ศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง แล้วสร้างข้อคำถามให้สอดคล้องกับนิยามเชิงปฏิบัติการของตัวแปร
นำแบบสอบถามเสนอผู้ทรงคุณวุฒิ 5 ท่านตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (Content Validity) หาค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) ตามสูตร IOC = ΣR/N คัดเลือกข้อคำถามที่มีค่า IOC ตั้งแต่ 0.50 ขึ้นไป และปรับแก้ตามข้อเสนอแนะ
นำแบบสอบถามที่ปรับแก้แล้วไปทดลองใช้ (Try Out) กับกลุ่มที่มีลักษณะใกล้เคียงกับกลุ่มตัวอย่างจำนวน 30 คน แล้วหาค่าความเชื่อมั่นด้วยสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค (Cronbach’s Alpha Coefficient) โดยใช้เกณฑ์ตั้งแต่ 0.70 ขึ้นไป ได้ค่าความเชื่อมั่นรวมเท่ากับ 0.89
จัดพิมพ์แบบสอบถามฉบับสมบูรณ์เพื่อใช้เก็บข้อมูลจริง
ตัวเลข 0.50 และ 0.70 เป็นเกณฑ์ที่นิยมใช้ในงานวิจัยไทย แต่บางสถาบันกำหนดต่างกัน ตรวจกับอาจารย์ที่ปรึกษาก่อนเขียน เครื่องมือที่ช่วยลองคำนวณคือ เครื่องคำนวณค่า IOC และ เครื่องคำนวณ Cronbach’s Alpha ส่วนรายละเอียดแต่ละขั้นอ่านเพิ่มได้ที่ คู่มือ IOC และ Try Out แบบสอบถาม 30 คน
5. การเก็บรวบรวมข้อมูล
ต้องบอกให้ชัดว่า เก็บจากใคร เมื่อไร ผ่านช่องทางไหน และคัดกรองอย่างไรให้ได้ข้อมูลที่ใช้ได้จริง
ตัวอย่าง:
ผู้วิจัยเก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างวันที่ 1 กุมภาพันธ์ ถึง 15 มีนาคม 2569 โดยส่งแบบสอบถามออนไลน์ผ่าน Google Forms ทางอีเมลและกลุ่มสื่อสารขององค์กร หน้าแรกของแบบสอบถามชี้แจงวัตถุประสงค์ ระบุว่าการตอบเป็นไปโดยสมัครใจ ไม่เปิดเผยชื่อผู้ตอบ และข้อมูลใช้เพื่อการวิจัยเท่านั้น ผู้ตอบต้องกดยินยอมก่อนเริ่มตอบ มีคำถามคัดกรองคุณสมบัติตามเกณฑ์คัดเข้า ได้รับแบบสอบถามกลับคืนและสมบูรณ์ 318 ฉบับ คิดเป็นร้อยละ 96.4 ของที่ส่งไป
ส่วนที่คนมักลืมคือ การตรวจสอบความสมบูรณ์ เช่น ตัดแบบสอบถามที่ตอบข้อเดียวกันทั้งชุด หรือไม่ผ่านคำถามคัดกรอง และบอกจำนวนที่ใช้วิเคราะห์จริง
ถ้าเก็บข้อมูลออนไลน์ ดูช่องทางและวิธีคัดกรองผู้ตอบได้ที่ กระจายแบบสอบถามออนไลน์ที่ไหนดี และถ้าข้อมูลมีข้อมูลส่วนบุคคล ดูแนวทางขอความยินยอมที่ PDPA กับงานวิจัยแบบสอบถาม หากสถาบันกำหนดให้ขอรับรองจริยธรรมการวิจัย ให้ระบุเลขที่รับรองไว้ในหัวข้อนี้หรือหัวข้อการพิทักษ์สิทธิ์ผู้ให้ข้อมูล
6. การวิเคราะห์ข้อมูลและสถิติที่ใช้
เขียนว่าใช้สถิติอะไร กับข้อมูลส่วนไหน และใช้ตอบวัตถุประสงค์หรือสมมติฐานข้อไหน โดยทั่วไปเรียงเป็น 2 กลุ่ม
ตัวอย่าง:
ผู้วิจัยวิเคราะห์ข้อมูลด้วยโปรแกรมสำเร็จรูปทางสถิติ ดังนี้
สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย (Mean) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) ใช้อธิบายข้อมูลส่วนบุคคลและระดับความพึงพอใจ
สถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ การทดสอบค่า t (Independent Samples t-test) เปรียบเทียบความพึงพอใจระหว่างเพศ การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (One-way ANOVA) เปรียบเทียบตามกลุ่มอายุงาน และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ (Multiple Regression) ทดสอบอิทธิพลของปัจจัยด้านการทำงานแบบไฮบริดต่อความพึงพอใจ กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ .05
วิธีเลือกสถิติให้ตรงกับสมมติฐานดู สถิติที่ใช้ในการวิจัย มีอะไรบ้าง และเมื่อได้ผลมาแล้ว ดูวิธีรายงานที่ บทที่ 4 ผลการวิเคราะห์ข้อมูล
ข้อผิดพลาดในบทที่ 3 ที่กรรมการถามบ่อย
| ข้อผิดพลาด | วิธีแก้ |
|---|---|
| ไม่บอกที่มาของจำนวนกลุ่มตัวอย่าง | ระบุสูตรหรือตารางที่ใช้ พร้อมค่า N, e และผลที่ได้ |
| เรียกวิธีเลือกว่า “สุ่ม” ทั้งที่ใช้ลิงก์ออนไลน์ | เขียนตามจริงว่าเป็นการเลือกแบบตามสะดวกหรือเจาะจง |
| ไม่มีเกณฑ์คัดเข้า–คัดออก | กำหนดคุณสมบัติผู้ตอบและคำถามคัดกรองในแบบสอบถาม |
| ไม่รายงานค่า IOC และ Cronbach’s Alpha ของเครื่องมือ | ใส่ผลของขั้น IOC และ Try Out พร้อมเกณฑ์ที่ใช้ |
| สถิติไม่ตรงกับสมมติฐาน | ทำตารางจับคู่ “สมมติฐาน → สถิติ → ตัวแปร” ก่อนเขียน |
| ขั้นตอนไม่ครบจนทำซ้ำไม่ได้ | เขียนให้คนอื่นทำตามได้ทีละขั้น พร้อมวันที่และช่องทาง |
| ไม่กล่าวถึงการขอความยินยอม | ระบุข้อความชี้แจงและการให้ผู้ตอบยินยอมก่อนเริ่มตอบ |
เช็กลิสต์ก่อนส่งบทที่ 3
- นิยามประชากรชัด พร้อมจำนวน N (ถ้าทราบ)
- ระบุสูตร ค่า e และขนาดกลุ่มตัวอย่างที่ได้
- ชื่อวิธีเลือกกลุ่มตัวอย่างตรงกับที่ทำจริง
- แบบสอบถามแบ่งส่วนและจำนวนข้อครบ พร้อมเกณฑ์แปลผล
- มีผล IOC และ Cronbach’s Alpha จาก Try Out
- ระบุช่วงเวลา ช่องทาง และการขอความยินยอม
- สถิติจับคู่กับสมมติฐานครบทุกข้อ
- การจัดหน้าและฟอนต์ตรงกับคู่มือสถาบัน ดู ตั้งค่าหน้ากระดาษงานวิจัยใน Word
ถ้าเก็บข้อมูลไม่ครบตามจำนวนที่ระบุในบทที่ 3
กลุ่มตัวอย่างที่ระบุไว้ในบทที่ 3 คือคำมั่นที่ต้องทำให้ได้ตอนเก็บข้อมูลจริง หากหากลุ่มตัวอย่างที่ตรงคุณสมบัติได้ช้าหรือไม่ครบ เล่าโจทย์ให้เราฟังได้ที่ ฟอร์มฝากข้อความ ทีมคนตอบ.com ช่วยนักวิจัยหาผู้ตอบแบบสอบถามที่ตรงคุณสมบัติ และคัดกรองคำตอบก่อนส่งมอบ
สรุป
- บทที่ 3 ต้องเขียนให้คนอื่นทำซ้ำได้: ใคร กี่คน เลือกอย่างไร วัดด้วยอะไร เก็บอย่างไร วิเคราะห์ด้วยอะไร
- ทุกตัวเลขต้องมีที่มา: ขนาดกลุ่มตัวอย่างมาจากสูตร คุณภาพเครื่องมือมาจาก IOC และ Try Out
- เรียกชื่อวิธีเลือกกลุ่มตัวอย่างให้ตรงกับที่ทำจริง
- ตรวจเกณฑ์และรูปแบบกับคู่มือของสถาบันและอาจารย์ที่ปรึกษาเสมอ
อ่านต่อ
- วิธีใช้ G*Power คำนวณกลุ่มตัวอย่าง พร้อมตัวอย่างข้อความบทที่ 3
- ระเบียบวิธีวิจัย คืออะไร และบทที่ 3 มีอะไรบ้าง
- ประชากรกับกลุ่มตัวอย่างต่างกันอย่างไร พร้อมวิธีการสุ่ม 8 แบบ
- วิธีเขียนโครงร่างวิทยานิพนธ์ 3 บท
- สถิติที่ใช้ในการวิจัย มีอะไรบ้าง
- บทที่ 4 ผลการวิเคราะห์ข้อมูล เขียนอย่างไร
- เขียนอ้างอิง APA 7 ทั้งในเนื้อหาและบรรณานุกรม
อ้างอิง (References)
- Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques (3rd ed.). John Wiley & Sons.
- Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297–334.
- Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5th ed.). SAGE Publications.
- Rovinelli, R. J., & Hambleton, R. K. (1977). On the use of content specialists in the assessment of criterion-referenced test item validity. Dutch Journal of Educational Research, 2, 49–60.
- Yamane, T. (1967). Statistics: An introductory analysis (2nd ed.). Harper and Row.
เขียนโดย ทีมงาน คนตอบ.com — ทีมที่ช่วยนักวิจัยหาผู้ตอบแบบสอบถาม
คำถามที่พบบ่อย
บทที่ 3 วิธีดำเนินการวิจัย มีอะไรบ้าง?
งานเชิงปริมาณที่ใช้แบบสอบถามมักมี 6 หัวข้อ คือ (1) รูปแบบการวิจัย (2) ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง (3) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย (4) การสร้างและตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือ (5) การเก็บรวบรวมข้อมูล (6) การวิเคราะห์ข้อมูลและสถิติที่ใช้ บางสถาบันเพิ่มหัวข้อการพิทักษ์สิทธิ์ผู้ให้ข้อมูล ให้ยึดลำดับตามคู่มือของบัณฑิตวิทยาลัยที่คุณสังกัด
ตัวอย่างบทที่ 3 วิธีดำเนินการวิจัย เขียนอย่างไร?
แต่ละหัวข้อเขียนตามสูตรเดียวกัน คือ บอกว่าทำอะไร → ทำอย่างไร → ใช้เกณฑ์หรืออ้างอิงอะไร เช่น หัวข้อกลุ่มตัวอย่างต้องบอกว่าประชากรคือใคร จำนวนเท่าไร คำนวณขนาดด้วยสูตรอะไรได้กี่คน และสุ่มหรือเลือกด้วยวิธีใด บทความนี้มีข้อความตัวอย่างทุกหัวข้อให้ปรับตามงานของคุณ
บทที่ 3 ควรยาวกี่หน้า?
ไม่มีเกณฑ์ตายตัว งานเชิงปริมาณที่ใช้แบบสอบถามมักอยู่ราว 10–20 หน้า ขึ้นอยู่กับจำนวนส่วนของแบบสอบถามและสถิติที่ใช้ สิ่งสำคัญกว่าความยาวคือกรรมการอ่านแล้วสามารถทำซ้ำขั้นตอนได้ครบ
เขียนบทที่ 3 ก่อนหรือหลังเก็บข้อมูล?
ตอนสอบโครงร่างจะเขียนเป็นแผนว่าจะทำอะไร (เช่น จะเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง 300 คน) พอเก็บข้อมูลจริงเสร็จให้กลับมาแก้ให้ตรงกับที่ทำจริง เช่น ช่วงเวลาที่เก็บ จำนวนที่ได้รับกลับมา และค่า Cronbach's Alpha ที่ได้จากการ Try Out
บทที่ 3 วิธีดำเนินการวิจัย doc ตั้งค่าหน้ากระดาษอย่างไร?
ไฟล์ Word ของวิทยานิพนธ์ส่วนใหญ่ใช้ขอบซ้าย 1.5 นิ้ว ขอบอื่น 1 นิ้ว ฟอนต์ TH Sarabun New และใส่เลขหน้าตามส่วนของเล่ม แต่รายละเอียดต่างกันตามสถาบัน ดูขั้นตอนตั้งค่าใน Word ได้ที่บทความตั้งค่าหน้ากระดาษงานวิจัย และตรวจกับคู่มือของบัณฑิตวิทยาลัยอีกครั้ง
ถ้าเก็บแบบสอบถามออนไลน์ ต้องเขียนวิธีเลือกกลุ่มตัวอย่างเป็นแบบไหน?
การแชร์ลิงก์ให้ใครก็ได้ตอบถือเป็นการเลือกแบบตามสะดวก (Convenience Sampling) ซึ่งเป็น Non-probability Sampling ให้เขียนตามจริง พร้อมคำถามคัดกรองที่ใช้ให้ได้ผู้ตอบตรงคุณสมบัติของประชากร ไม่ควรเรียกว่าสุ่มอย่างง่ายหากไม่ได้มีบัญชีรายชื่อประชากรให้สุ่ม
ⓘ บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อช่วยให้เริ่มต้นได้ง่ายขึ้น ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะสำหรับงานของคุณ ก่อนนำไปใช้ในงานวิจัยจริง กรุณาตรวจสอบกับตำรา ข้อกำหนดของคณะ และอาจารย์ที่ปรึกษา — คนตอบ.com เป็นทีมที่ช่วยนักวิจัยหาผู้ตอบแบบสอบถาม
🛠️ เครื่องมือที่เกี่ยวข้อง
📚 บทความที่เกี่ยวข้อง
ยังหาผู้ตอบแบบสอบถามไม่ครบ?
ส่งลิงก์แบบสอบถามมา เราช่วยหาผู้ตอบที่ตรงกลุ่มเป้าหมายจนครบจำนวน