ค่า IOC คืออะไร? วิธีหาความตรงเชิงเนื้อหา (Content Validity) ของแบบสอบถาม

หลายคนที่ทำวิทยานิพนธ์เชิงปริมาณมักคุ้นกับค่า Cronbach’s Alpha แต่ลืมไปว่าก่อนจะหาความเชื่อมั่นได้ เครื่องมือของเราต้อง “ตรง” เสียก่อน และค่าที่ใช้วัดความตรงเชิงเนื้อหาที่อาจารย์ที่ปรึกษามักถามหาก็คือ ค่า IOC ครับ

IOC คืออะไร?

IOC (Index of Item-Objective Congruence) หรือ ดัชนีความสอดคล้องระหว่างข้อคำถามกับวัตถุประสงค์ เป็นค่าที่ใช้ตรวจสอบ ความตรงเชิงเนื้อหา (Content Validity) ว่าข้อคำถามแต่ละข้อในแบบสอบถาม “วัดในสิ่งที่เราตั้งใจจะวัดจริงหรือไม่” โดยอาศัยการตัดสินของ ผู้เชี่ยวชาญ (Experts)

สูตรคำนวณ IOC

IOC = ΣR / N

• ΣR = ผลรวมคะแนนความคิดเห็นของผู้เชี่ยวชาญทุกคนในข้อนั้น
• N = จำนวนผู้เชี่ยวชาญทั้งหมด

โดยผู้เชี่ยวชาญแต่ละท่านจะให้คะแนนในแต่ละข้อดังนี้:

• +1 = แน่ใจว่าข้อคำถาม สอดคล้อง กับวัตถุประสงค์
• 0 = ไม่แน่ใจ ว่าสอดคล้องหรือไม่
• -1 = แน่ใจว่าข้อคำถาม ไม่สอดคล้อง

เกณฑ์การคัดเลือกข้อคำถาม

• ข้อที่มีค่า IOC ≥ 0.50 → เก็บไว้ใช้ได้
• ข้อที่มีค่า IOC < 0.50 → ตัดทิ้ง หรือปรับปรุงแก้ไขตามข้อเสนอแนะ

ตัวอย่าง: ผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน ให้คะแนนข้อที่ 1 เป็น +1, +1, 0 ดังนั้น IOC = (1+1+0)/3 = 0.67 ซึ่งมากกว่า 0.50 จึงเก็บข้อนี้ไว้ได้

IOC กับ Cronbach’s Alpha ทำงานคู่กัน

ลำดับการตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือที่ถูกต้องคือ:

1. หา IOC ก่อน → ตรวจสอบ ความตรง (Validity) จากผู้เชี่ยวชาญ
2. นำข้อที่ผ่านไป Try-out กับกลุ่มที่คล้ายกลุ่มตัวอย่าง ~30 คน
3. หา Cronbach’s Alpha → ตรวจสอบ ความเชื่อมั่น (Reliability)

เมื่อผ่านทั้งสองด่านแล้ว เครื่องมือของคุณจึงพร้อมนำไปเก็บข้อมูลจริง

อ่านต่อ

• ระเบียบวิธีวิจัย 7 ขั้นตอน — ภาพรวมกระบวนการทำวิจัยตั้งแต่ต้นจนจบ
• ทำไม Cronbach’s Alpha ถึงสำคัญในงานวิจัย
• วิธีแก้ค่า Cronbach’s Alpha ต่ำ

---

ทำเครื่องมือผ่านหมดแล้วแต่ติดปัญหาเก็บข้อมูลไม่ครบ? ปรึกษาทีมงานเราได้ที่ LINE: @244nybfx